Loondoorbetaling van de zieke werknemer en zeevarende

Ziek worden: het kan iedereen overkomen. In Nederland kennen we een beschermend regime voor de werknemer die ziek uitvalt: een re-integratieplicht, ontslagbescherming, en –niet onbelangrijk – loondoorbetaling tijdens ziekte. In dit blog wordt ingegaan op de loondoorbetalingsplicht en de verschillende regels die in dat kader gelden voor de werknemer aan wal enerzijds en de zeevarende anderzijds.

Voor wie niet op een zeeschip werkt

Tijdens ziekte moet een werkgever de werknemer maximaal 104 weken 70% van het loon doorbetalen. In een cao of arbeidsovereenkomst kan zijn opgenomen dat een hoger percentage van het loon wordt doorbetaald, bijvoorbeeld in het eerste ziektejaar.

De loondoorbetalingsplicht tijdens ziekte eindigt als de werknemer is hersteld of als de periode van 104 weken is verstreken. Als de werknemer is hersteld en binnen vier weken opnieuw ziek uitvalt, begint de teller niet weer bij week 1, maar wordt doorgeteld vanaf het aantal weken van de vorige ziekteperiode. Als de werknemer niet goed meewerkt aan de re-integratie, kan de werkgever onder omstandigheden een loonstop of een loonopschorting opleggen. Doet de werkgever te weinig aan re-integratie, dan riskeert de werkgever dat het loon nog 52 weken extra moet worden doorbetaald.

Zeevarenden: net een tikkeltje anders

Voor de ‘gewone’ werknemer is het kader redelijk overzichtelijk. Zoals wel vaker in het maritieme arbeidsrecht, werkt het voor zeevarenden net iets anders.

De voorvraag

Zeevarenden werken vaak in een internationale setting. Daarom is de eerste vraag of Nederlands recht van toepassing is. Dat is het geval als:

• de zee-arbeidsovereenkomst wordt beheerst door Nederlands recht (zie over het toepasselijk recht dit blog); of
• de zeevarende vaart op een schip onder Nederlandse vlag.*

* Let op: in dat geval is niet het volledige Nederlandse (arbeids)recht van toepassing, maar bepaalde artikelen uit het maritieme arbeidsrecht.

Nederlandse wet

Volgens het Nederlandse maritieme arbeidsrecht zijn er twee typen zeevarenden, elk met hun eigen regime als het gaat om loondoorbetaling:

1. de zeevarende die verzekerd is volgens de Ziektewet of op wie een daarmee overeenkomende wettelijke regeling van een EU-lidstaat van toepassing is; en
2. de zeevarende op wie de Ziektewet of zo’n regeling van een EU-lidstaat niet van toepassing is.

Of de Ziektewet of een daarmee overeenkomende regeling van een EU-lidstaat geldt voor een zeevarende, kan op zichzelf al een puzzel zijn. Daarvoor verwijs ik naar dit blog.

Voor het vervolg duid ik type 1 aan als de EU-verzekerde zeevarende en type 2 als de niet-EU-verzekerde zeevarende.

1. 1. De EU-verzekerde

Voor de EU-verzekerde zeevarende geldt in de basis nog steeds het gewone systeem (104 weken tegen 70%). In afwijking daarvan geldt echter dat:

• • de zeevarende recht houdt op 100% van het loon in plaats van 70% zolang hij aan boord is.
  • de zeevarende voor een tijdvak van maximaal twaalf weken recht heeft op 100% van het loon in plaats van 70%, als hij ter verpleging is achtergelaten buiten het land waar de zeevarende woont of gewoonlijk verblijft.

1. 2. De niet-EU-verzekerde

Voor de zeevarende die niet in de EU is verzekerd, ligt het ingewikkelder en geldt een bijzonder regime. Deze zeevarende heeft namelijk gedurende maximaal 52 weken (in plaats van 104 weken) recht op doorbetaling van 80% van zijn loon. Dat geldt ongeacht het voortduren van de zee-arbeidsovereenkomst.

De periode van loondoorbetaling is in de basis dus korter. Daar staat tegenover dat 80% van het loon moet worden doorbetaald in plaats van 70%, en dat de loondoorbetalingsverplichting voortduurt als de zee-arbeidsovereenkomst is geëindigd. De werkgever moet dus ook doorbetalen als een zee-arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd tijdens ziekte afloopt.

Eerste 52 weken

De termijn van 52 weken begint te lopen:

• • op de dag dat de zeevarende ziek wordt, als hij ziek wordt als hij niet aan boord van een zeeschip in dienst is, of
  • op de dag waarop hij aan wal ter verpleging wordt achtergelaten, of
  • op de dag waarop hij, nog niet hersteld, met het zeeschip terugkomt.

Net als de EU-verzekerde zeevarende, heeft ook de zeevarende die niet in de EU is verzekerd recht op 100% van zijn loon zolang hij aan boord is. Daarnaast geldt ook voor deze zeevarende dat hij voor een tijdvak van maximaal twaalf weken recht heeft op 100% van het loon in plaats van 80%, als hij ter verpleging is achtergelaten buiten het land waar hij woont of gewoonlijk verblijft.

Hoewel de termijn van 52 weken korter is dan de termijn van 104 weken, geldt (als Nederlands arbeidsrecht van toepassing is) voor de werkgever nog wel de plicht op de zeevarende gedurende 104 weken te begeleiden bij de re-integratie (tenzij de arbeidsovereenkomst eindigt). Daarnaast heeft deze zeevarende gedurende twee jaar ontslagbescherming tijdens ziekte.

Na 52 weken

Als de zeevarende na 52 weken nog steeds arbeidsongeschikt is en arbeidsongeschikt is geworden vanwege een ongeval of specifieke op een lijst opgenomen beroepsziekte (denk bijvoorbeeld aan een pekelpuist of malaria), geldt het volgende.

• • De zeevarende heeft na afloop van de termijn van 52 weken recht op 70% van zijn loon bij volledige tijdelijke arbeidsongeschiktheid, of een verhoudingsgewijs lager percentage bij gedeeltelijke tijdelijke arbeidsongeschiktheid. Deze uitkering duurt maximaal drie jaar.
  • Indien vast komt te staan dat de zeevarende ten gevolge van ongeval of beroepsziekte binnen die termijn van drie jaar blijvend geheel of gedeeltelijk arbeidsongeschikt is, heeft hij vanaf dat moment recht op een eenmalige uitkering ter hoogte van driemaal 70% van het jaarloon en maakt hij geen aanspraak meer op de maandelijkse uitkering.
  • Als de zeevarende na drie jaar nog steeds tijdelijk arbeidsongeschikt is ten gevolge van ongeval of beroepsziekte, heeft hij ook recht op de hiervoor genoemde eenmalige uitkering.

Zeerisico ‘67

Werkgevers van zeevarenden die niet in de EU sociaal verzekerd zijn, zijn van rechtswege aangesloten bij de Vereniging Zeerisico ’67 en moeten premies aan die vereniging betalen. Een zieke zeevarende kan ook bij deze vereniging aankloppen als hij zijn ziekteloon niet ontvangt.

Tot slot

Ook als het gaat om loondoorbetaling bij ziekte, ligt het voor zeevarenden weer nét wat ingewikkelder dan voor werknemers die aan wal werken. In de zeevaart is extra oplettendheid vereist in verband met de internationale aspecten, in het bijzonder welk socialezekerheidsrecht van toepassing is. Wordt daar niet goed naar gekeken, dan kan het zomaar zijn dat in het verkeerde land premies worden betaald, maar ook dat te veel of juist te weinig loon wordt doorbetaald tijdens ziekte. Of dat premies hadden moeten worden betaald aan de Vereniging Zeerisico ‘67.

Neem bij twijfel gerust contact op.