Als een relatie wordt verbroken, dan moeten veel dingen geregeld worden. Het is niet vreemd om afspraken te maken over de kinderen en de verdeling van spullen. Maar hoe zit dat met de andere gezinsleden, zoals de hond en de kat?

Wat zegt de wet?

Een huisdier maakt vaak een wezenlijk onderdeel uit van het gezin. Een huisdier heeft naast een emotionele waarde ook een intrinsieke[1] en wezenlijke waarde.[2] Binnen het personen- en familierecht wordt een huisdier niet gezien als een gezinslid of een (roerende) zaak. Toch geldt voor een huisdier wel dezelfde wetgeving als voor zaken.[3]

Hebben we evenveel recht?

Die vraag hangt van meerdere omstandigheden af, waaronder het soort huwelijksgoederengemeenschap (algehele gemeenschap, beperkte gemeenschap[4] of huwelijkse voorwaarden).

Zijn jullie gehuwd in gemeenschap van goederen en is het huisdier tijdens het huwelijk aangeschaft, dan zijn jullie samen eigenaar. “Op wiens naam de hond en/of de poes staat en wie van partijen de rekeningen heeft betaald voor de hond en de poes is gelet op de bestaande gemeenschap dan ook niet relevant.”[5]

Is sprake van een beperkte gemeenschap van goederen en is het huisdier vóór het huwelijk gekocht, dan is degene die het dier heeft gekocht de volledige eigenaar. Is het dier tijdens het huwelijk gekocht, dan is het uitgangspunt dat jullie samen eigenaar zijn.

Veelal zal een huisdier in het kader van een scheiding gezien worden als gezamenlijk bezit. Als het samen niet lukt om afspraken te maken, dan is het mogelijk om de rechter te vragen het huisdier te verdelen.[6] Op een Salomonsoordeel zitten de eigenaren veelal niet te wachten. De rechter zal dus moeten kiezen voor één van de eigenaren.

Hoe zal de rechter beslissen?

De beslissing van een rechter verschilt per zaak. In de rechtspraak, dat zijn beslissingen van rechters, is terug te zien dat een rechter steeds meer het welzijn van het huisdier vooropstelt. Aan het belang van het dier komt in principe geen gewicht toe (zie ook een uitspraak van de rechtbank Gelderland van 1 februari 2023).

De rechter zal onder meer meewegen wie van de eigenaren de meeste tijd en (financiële) middelen ter beschikking heeft. Ook de leefomstandigheden van het dier, waaronder de beschikbare leefruimte, zal een rol spelen. Een dier wordt eerder toegewezen aan een persoon die een betere en langere levenskwaliteit kan bieden.

Degene die het huisdier verzorgt sinds het uiteengaan en bereid is dat ook in de toekomst te blijven doen, maakt meer kans om het huisdier toebedeeld te krijgen. Dat blijkt onder meer uit een uitspraak van het hof Arnhem-Leeuwaren van 29 augustus 2023.

Kan ik de rechter vragen om een omgangsregeling?

Nee, de wet biedt geen mogelijkheid voor een omgangsregeling met een huisdier. Eigenaren kunnen wel samen een omgangsregeling of bezoekregeling afspreken. Ook kunnen eigenaren ervoor kiezen om (gedurende een bepaalde periode) samen eigenaar te blijven (het dier blijft onverdeeld). Als de rechter gevraagd wordt een beslissing te nemen, dan zal het dier veelal zijn thuis krijgen bij één van de eigenaren.[7] Zie bijvoorbeeld een uitspraak van de rechtbank Amsterdam van 30 december 2020.

Wie draagt de kosten?

In de wet[8] is opgenomen dat de deelgenoten naar evenredigheid van hun aandelen in de kosten moeten bijdragen. Als en zolang jullie samen eigenaar zijn, zullen jullie allebei de helft van de kosten moeten voldoen. Zie bijvoorbeeld een uitspraak van de rechtbank Zeeland-West-Brabant van 1 mei 2024.

Wilt u weten wat uw mogelijkheden zijn, neem dan contact met ons op.

[1] Vrij vertaald; Wat betekent het dier voor mij?

[2] Vrij vertaald; Wat is het dier waard? Het dier wordt op geld gewaardeerd. Daarbij kan onder meer gekeken worden naar ras, leeftijd, gezondheid en gangbare aankoopprijs vergelijkbaar dier.

[3] Artikel 3:2a lid 1 en lid 2 BW. Zaken zijn volgens de wet “een voor menselijke beheersing vatbaar stoffelijk object”.

[4] Sinds 1 januari 2021 standaard vorm in Nederland. Dit betekent dat alleen hetgeen partijen tijdens hun huwelijk hebben opgebouwd en de goederen die daarvoor aan hen gezamenlijk toebehoorden, tot de gemeenschap behoren. Het vermogen vóór het huwelijk, schenkingen en erfenissen blijven privévermogen.

[5] Rechtbank Amsterdam 30 december 2020, r.o. 2.5.14, ECLI:NL:RBAMS:2020:7427.

[6] Artikel 3:172 BW.

[7] Artikel 3:185 BW.

[8] Artikel 3:172 BW.